عبد الحسين نوايى

244

دولتهاى ايران از آغاز مشروطيت تا اولتيماتم ( فارسى )

روى آورد . باز دولت روس كه از دست‌پرورده بلكه نمك‌پرورده خود حمايت مىنمود و دولت انگليس نيز كه پيمان 1907 او را به همكارى روسها مجبور نموده بود ، با دولت ايران وارد مذاكره شدند و قونسول روس در استراباد ميانجى صلح شد . محمد على ميرزا كه ديده بود دولت روسيه بيش ازين نمىتواند در حق او تقاضاى حقوق و مزاياى بيشترى بكند دوباره به همان حقوق سابق براى خود قانع شده و ضمنا تقاضا كرده بود كه دولت ايران صدهزار تومان براى مخارج اتباع او منظور كند . واقعا كار بسيار خوبى ! كرده بود و برادران وطنى و افراد مملكت را به‌جاى يكديگر انداخته ، دولت مشروطه را در اوان كار دچار بزرگترين مشكلات كرده و خزانهء مملكت را درين جنگ كودكانه به باد داده بود ، تازه تقاضاى صدهزار تومان نازشست براى اتباع غارتگر خود مىنمود ، و دولتين هم به دولت ايران توصيه كردند كه « كار را يك طورى اصلاح نمايند و يك حقوق 5000 تومانى براى او مقرر داشته و مبلغى هم كه درحقيقت لازم است براى پرداخت حقوق اتباع وى و جلوگيرى از خراب‌كارىهاى او داده شود . » قونسول روس « اين مبلغى را كه درحقيقت لازم بود » ، جهت حقوق اتباع شاه مبلغ خيلى مختصر ! ! 70000 تومان معين كرده بود و چون دولت ايران اين مبلغ وجه را در اختيار نداشت ، دولت روس و انگلستان براى جلوگيرى از اغتشاشات و حفظ آرامش و حمايت از ملل ضعيف ! حاضر شدند كه بالتساوى اين مبلغ را نازشست ! محمد على ميرزا كنند و بعد دولت ايران از بابت قرضه 200 هزار ليره‌اى كه بنا بود بگيرد مستهلك نمايد ! بالاخره با اين ترتيب ، محمد على ميرزا به عاشوراده رفت و پس از اطمينان از ترتيب كارهاى او ، دوباره اربابان وى را با كشتى جنگى ، روسى به طرف قفقاز حركت دادند تا به خانهء شخصى خويش تشريف‌فرما شود ! !